date_range دوشنبه ۲ مهر ۱۳۹۷ access_time ۰۵:۰۵:۴۲ ق.ظ

بررسی ارتباط تمدید قانون داماتو با نقض برجام، شماره 3 تحریم‌های اولیه جمهوری اسلامی ایران

این اتفاق ناگهانی باعث شد عرضه نفت کاهش و متعاقباً قیمت نفت از 12 دلار به مرز 34 دلار افزایش یابد که البته در این میان ایران توانست با فروش نفت به قیمت بالاتر تا حدودی درآمد سابق خود را بازیابد اما هزینه‌های سنگین جنگ همچنان نظام را می‌آزارد. حرکت جمهوری‌اسلامی‌ایران پس از سال‌های جنگ نیز سبب شد تا آمریکا و متحدانش برای تسلیم کردن ایران به بهانه‌های مختلف دست به تحریم‌های بیشتری بز نند.
اهداف و انگیزه‌های اعمال تحریم‌ها شامل: انگیزه‌های تهاجمی، انگیزه‌های‌دفاعی، انگیزه ارتباطی .
تسخیر لانه‌جاسوسی و وضع اولین تحریم
 در روز سیزدهم آبان 1358و در زمان دولت موقت بازرگان ساختمان سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان معترض به تصرف درآمد. در چنین روزی دانشجویان دانشگاه‌های تهران علی‌رغم مقاومت محافظین ساختمان سفارت، از دیوارهای آن بالا رفتند و 66 کارمند حاضر در سفارت را به مدت 444 روز در اختیار گرفتند. آمریکا در واکنش، اقدام به تحریم اقتصادی ایران و بلوکه کردن اموال و دارایی‌های ایران در بانک‌های آمریکایی و بانک‌های خارجی مستقر در آمریکا کرد و از سوی دیگر اقدام به آزار واذیت ایرانیان مقیم آمریکا نمود.
دموکراتها و مهار دوجانبه: بیل کلینتون که از ابتدای سال 1993 به ریاست‌جمهوری امریکا برگزیده شده‌بود، اعلام نمود که سیاست‌خارجی دولت جدید امریکا بر سه ستون امنیت اقتصادی، قدرت نظامی و پیشبرد دموکراسی استوار خواهد بود. سیاست‌خارجی کلینتون در قبال منطقه خلیج‌فارس و به‌ویژه دو کشور ایران و عراق که به مدت 8 سال با یکدیگر در جنگ بودند همواره مبتنی بر موازنه قدرت بین دو کشور بوده‌است، حتی حکومت ریگان بر یک موازنه میان دو کشور تکیه داشت و از درگیری دو کشور به جنگ، بهره‌برداری می‌کرد. استراتژی جدید امریکا در خلیج‌فارس: قدرت نظامی، فشارهای دیپلماتیک و تحریم‌های اقتصادی.
این سیاست با قصد تغییر در رفتار ایران، منزوی ساختن و تضعیف سیاسی- اقتصادی و نظامی ایران، برقراری توازن بین دو قدرت منطقه‌ای و پیشبرد جریان صلح خاورمیانه و تامین امنیت اسرائیل شکل گرفت. امریکایی‌ها معتقد بودند که ابزار و شیوه‌های مهار ایران اعمال فشار و در کنار آن گفتگو و مذاکره می‌باشد. بنابراین ابزار مهار ایران از طریق تحریم‌های اقتصادی و نظامی و به روش یک‌جانبه و چندجانبه است که در ُبعد تحریم‌های چندجانبه از آنجایی‌که قطعنامه‌ای از سوی شورای امنیت سازمان ملل در مورد تحریم ایران صادر نشد، موفقیت و پیشبرد این سیاست مبتنی بر همکاری متحدین اروپایی، ژاپنی و کشورهای منطقه‌ای آمریکا بود. که با طرح داماتو یکی از اقدامات خصمانه دولت آمریکا در قبال ایران در دوره کلینتون بود، طبق این طرح هر دولت و شرکت خارجی که سالیانه بیش از 40میلیون دلار در صنایع نفت و گاز ایران سرمایه‌گذاری می‌کرد از سوی آمریکا مشمول تحریم قرار می‌گرفت.
مهم‌ترین اقدامات امریکا علیه تسخیر سفارت امریکا: فشارآوردن به دولت موقت که با استعفای نخست‌وزیر منتفی گردید؛ اعزام هیات ویژه‌ای متشکل از «رمز کلارک» و «ویلیام» به ایران، که اما مقدس‌سره ضمن اعلام امتناع خود از ملاقات با آنان، ملاقات شورای‌انقلاب‌اسلامی و تمامی مسؤولان را با آن هیات به شرطی ممکن شمرد که شاه را تحویل بدهند، که در نتیجه هواپیمای حامل امریکایی‌ها در آسمان مسیر خود را به سمت ترکیه تغییر داد؛ تماس‌های امریکا با بعضی از غرب‌زدگانی که گمان می‌کرد می‌توانند در جهت آزادی گروگان‌ها اقدامی بکنند، مانند بنی‌صدر و قطب‌زاده؛ تبلیغات منفی علیه دانشجویان مسلمان مستقر در لانه‌ی‌جاسوسی (مبنی بر کمونیست بودن آنها و یا این که با گروگان‌ها با خشونت رفتار می‌گردد و اتهامات بی‌پایه‌ای از این قبیل)؛ زمینه‌سازی در ملت امریکا برای انجام اقدامات و عملیات احتمالی و نیز تبلیغات منفی علیه ایران برای موجه جلوه دادن حرکت‌های جاسوسی آمریکا.
اقدامات جدی‌تری آمریکا، محاصره اقتصادی ایران؛ بلوکه کردن دارایی‌های ایران؛ قطع کامل روابط امریکا با ایران؛ و بالاخره تهدید نظامی و مانورها و نقل و انتقالات ناوگان امریکا جهت مرعوب ساختن ملت ایران.
بر اساس نظریه اقتصاد بین‌الملل، روابط تجاری و اقتصادی دوجانبه یا چندجانبه عمدتاً بازی برد - برد است و ایجاد هرگونه محدودیت بر سر راه تجارت به‌ویژه با اعمال تحریم‌ها به هر دو طرف تحریم‌کننده و تحریم‌شونده آسیب وارد می‌کند چراکه روند تجارت، سرمایه‌گذاری و تعاملات مالی طرفین را تحت تاثیر قرار داده و منجر به کاهش درآمد، افزایش هزینه‌ها، افزایش نرخ‌های تامین مالی و کندی فرایند توسعه فناوری می‌شود. در این میان، هرچه اقتصاد کشور تحریم شونده شکننده‌تر باشند آسیب‌ها نیز بیشتر خواهند بود. در این میان ، تحریم‌های مالی در مقایسه با تحریم‌های تجاری از آثار قوی‌تری برخوردارند .
اثرات وضع تحریم: هزینه تحریم برای اقتصاد کشور هدف بیش از 2 درصد تولید ناخالص ملی باشد؛ نسبت تولید ناخالص کشور تحریم‌کننده حداقل 10 برابر کشور تحریم شده‌باشد؛ امکان تسلط بر بیش از 25درصد کل تجارت کشور هدف؛ تحریم‌ها به سرعت و با همکاری سایر کشورهایی اعمال شود که شریک تجاری کشور هدف به‌شمار می‌روند؛ هزینه تحمیل تحریم‌ها برای کشور تحمیل‌کننده پایین باشد.
در ادامه مطلب به تحریم‌های وضع شده علیه ایران می‌پردازیم....
منابع: تحلیل‌ عوامل تاثیرگذاری تحریم‌های اقتصادی بر ایران و راهکارهای مقابله با آن، مهدی طغیانی، مرتضی درخشان؛ تاثیر تحریم‌های بین‌المللی بر عوامل قدرت‌ملی؛ با تاکید بر تحریم‌های شورای‌امنیت‌سازمان‌ملل بر علیه ایران، حسین مختاری‌هشی.
*کارشناس‌ارشدروابط بین‌الملل

نمایش موجودیت‌ها