date_range چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۶ access_time ۱۲:۱۱:۱۹ ق.ظ

7 منطقه آسیب‌پذیر تهران در مقابل زلزله

7 منطقه آسیب‌پذیر تهران در مقابل زلزله
منبع خبر: همشهری آنلاین

- حامد فوقانی: زلزله مهیب یکشنبه‌شب غرب کشور، دلهره به جان بسیاری از مناطق شهرهای کشور انداخته است؛ آن‌جاهایی که بافت فرسوده متراکم و کوچه‌های تنگ و باریک دارند؛ آن‌جاهایی که هیچ مرکز امدادی و هلال‌احمری در نزدیکی‌شان نیست؛ آن‌جاهایی که با وجود تراکم جمعیتی بالا یا مرکز درمانی ندارند یا اگر هم هست آنقدر زهوار دررفته است که در همان زلزله اول آوار می‌شود.

در این میان آن‌طور که رئیس شورای شهر تهران نیز می‌گوید در پایتخت مناطقی مشابه‌وجود دارد. به گفته محسن هاشمی مناطق 9، 10، 11،12، 14، 16 و 17خطرپذیری بالایی در برابر زلزله دارند و درصورت زمین‌لرزه، اتفاقات ناگواری در این 7منطقه رخ خواهد داد.

البته تهران را نمی‌توان کاملا در برابر زلزله ناآماده دانست اما واقعیت آن است که حدود 3700هکتار بافت فرسوده، جمعیت 8میلیون و 700هزار نفری ساکن، وجود شبکه‌های پیچیده تاسیساتی بسیار زیاد به‌ویژه گاز و فاضلاب، مشکلات زیرزمینی و کاهش سفره‌های زیرزمینی آب، پدیده نشست دشت تهران و...

سبب شده تا پایتخت کشور را نتوان یک‌شهر آماده و تاب‌آور در برابر زلزله دانست. این در حالی است که برخی مناطق، همچون مناطقی که رئیس شورای شهر تهران بدان اشاره کرده دارای خطر‌پذیری بالا در برابر زلزله هستند و برخی مناطق دیگر مانند 7، 8، 13، 15، 19و 20خطرپذیری متوسطی دارند. حال سؤال اینجاست که 7منطقه پرخطر تهران چه مولفه‌هایی دارند که در برابر زلزله تاب نخواهند آورد؟

تراکم بالای جمعیت از یکسو باعث افزایش میزان تلفات و آسیب هنگام رخداد حوادث می‌شود و از سویی امدادرسانی را بسیار سخت می‌کند. طبق آخرین سرشماری انجام شده ناحیه 2منطقه 10با 434نفر در هر هکتار بالاترین مقدار تراکم را در شهر تهران دارد. ناحیه 5 از منطقه 15نیز با رقم 402نفر در هکتار در رتبه بعدی قرار می‌گیرد. گفتنی است که مناطق 4و 15به‌ترتیب با 861 هزار و 280 نفر و 638هزار و 740 نفر بیشترین جمعیت را در خود جای داده‌اند. این درصورتی است که منطقه 4پایتخت 139کیلومترمربع وسعت دارد و منطقه 15پایتخت فقط 19کیلومترمربع. یعنی متراکم‌ترین بخش شهر را می‌توان منطقه 15دانست. از سوی دیگر نباید فراموش کرد که دست‌کم 10درصد از بافت مسکونی منطقه 15، فرسوده و بسیار ناپایدار به‌حساب می‌آید.

در تهران بیش از 200هزار پارسل (قطعه) بافت فرسوده وجود دارد. درحالی‌که ناپایداری و فرسودگی در کلانشهر تهران بیشتر در محدوده مرکزی شهر و در مناطق 12، 11و 10و همچنین مناطق حاشیه‌ای محدوده مرکزی مانند مناطق 15، 14، 7و 17متمرکز شده است. این مناطق 2350هکتار از محدوده بافت فرسوده معادل 72درصد کل آن را شامل می‌شوند. بیشترین درصد فرسودگی در بین مناطق در منطقه 10با 52.3درصد است.

تهران 120پایگاه مدیریت بحران دارد که پراکندگی آنها در مناطق مختلف شهر و همچنین تغییر کاربری آنها اما و اگرهای فراوانی را به‌وجود آورده است. اگرچه هریک از مناطق 22گانه پایتخت یک‌پایگاه ویژه مدیریت بحران دارند اما نکته اینجاست که برخی از پایگاه‌های معمولی (به‌طور موقت) در مناطق تغییر کاربری داده‌ و تبدیل به فضاهای ورزشی شده‌اند یا در اختیار صدا و سیما قرار گرفته‌اند. این در حالی است که به‌دلیل مسائلی همچون گرانی زمین و عدم‌تامین اعتبار هنوز احداث 30پایگاه مدیریت بحران دیگر محقق نشده است چراکه طبق برنامه پنج ساله دوم شهر تهران، پایتخت باید 150پایگاه داشته باشد.

از جمله دلایل خطرناک‌ بودن مناطق مرکزی و حاشیه‌ای، می‌توان به تجاری، کارگاهی و صنعتی بودن آنها اشاره کرد. به‌عبارت دیگر زمان رخداد زلزله، در اماکنی که دارای کاربری‌های مذکور هستند، احتمال رخداد حوادث دیگر به‌ویژه آتش‌سوزی و انفجار، بسیار بالاتر از سایر اماکن است و این مسئله قدرت تخریب را در اطراف آنها افزایش می‌دهد.

طبق گفته‌های سعید شریف‌زاده، مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی یکسری از مناطق همچون مناطق 11و 12که تجاری هستند یا مناطقی مانند مناطق 4و 17که صنعتی هستند بیشترین سهم را در پرخطر بودن مناطق پایتخت دارند. گفتنی است که در تهران 4900ساختمان پرخطر با اولویت درجه یک وجود دارد که اغلب در مناطق 11و 12واقع شده‌اند. جالب اینکه حدود 230ساختمان از این تعداد، بالای 12طبقه دارند و بلندمرتبه محسوب می‌شوند. ناگفته نماند که طبق اعلام وزارت کشور بیش از 40درصد بناهای تجاری خیابان جمهوری ناایمن هستند.

طبق آمار 700مدرسه در بافت فرسوده شهر تهران قرار دارند و با کمترین لرزشی امکان فرو‌ریختن آنها وجود دارد. نکته اینجاست که عمده این مدارس در مناطق 9، 10، 11، 12، 15، 16و 17واقع شده‌اند. این درصورتی است که هزار مدرسه نیز ناپایدار بوده و به مقاوم‌سازی نیاز دارند. از سوی دیگر آمار نشان می‌دهد ۶۰درصد مدارس مناطق مذکور فرسوده هستند.

یکی از جدی‌ترین پیام‌های هشدارآمیز برای تهران این است که حدود 70درصد بیمارستان‌های پایتخت ایمنی و استحکام لازم را ندارند. اگرچه هنوز آمار دقیقی از بیمارستان‌های پرخطر وجود ندارد ولی تخمین‌ها نشان می‌دهد که اصول ایمنی در بیمارستان‌های بالای 35سال رعایت نمی‌شود. در این بین یکی از دلایل نبود آمار از تعداد بیمارستان‌های ناایمن به نقص در پرونده شهرسازی آنها برمی‌گردد چراکه برای اخذ پروانه یا صدور پایان کار به شهرداری تهران مراجعه نمی‌کنند.

حال قابل توجه است که منطقه 15آخرین رتبه توسعه‌یافتگی و بهره‌مندی از مراکز درمانی را در بین مناطق تهران دارد. پس از این منطقه نیز مناطق 17، 19، 18، 9، 20، 14، 22، 12، 16و 10قرار گرفته‌اند. یعنی به‌عبارتی در بین 10رتبه پایین توسعه‌یافتگی و برخورداری از خدمات درمانی و امکانات رفاهی، 7منطقه‌ای قرار گرفته‌اند که دیروز رئیس شورای شهر تهران آنها را خطرساز اعلام کرد.

یکی از تهدیدهایی که اخیرا به فهرست بحران‌های احتمالی تهران افزوده شده، فرونشست زمین است. تاثیرات این مسئله در مناطق مرکزی و جنوب شهر (از جمله مناطق 7گانه پرخطر) بیشتر حس می‌شود. در این بین اینطور که آمار سازمان مدیریت بحران شهر و دستگاه‌های ثبت نشست نشان می‌دهد دشت تهران به‌طور میانگین روزانه یک‌میلی‌متر نشست می‌کند.

آسیب‌رسانی به شریان‌های حیاتی، فرسودگی شبکه آبرسانی و در نتیجه آن هدر‌رفت آب، برداشت‌های بی‌اندازه از سفره‌های زیرزمینی آب، ساختمان‌های مسکونی، اداری و تجاری ازجمله علل نشست‌های پی در پی زمین در تهران است. خروجی‌های راه‌آهن تهران-جنوب و تهران- تبریز، شاخه‌های جنوبی مترو به سمت اسلامشهر و حرم مطهر امام(ره) و همچنین بخش‌هایی از خطوط مترو در مرکز و نیز بخشی از فرودگاه مهرآباد، در این محدوده مخاطره‌آمیز قرار می‌گیرند.

با وجود تمام نگرانی‌هایی که برای زمان بحران پایتخت وجود دارد اما تهران هم‌اکنون امکانات شاخصی دارد که می‌توانند در موقع بحران به یاری شهر بیایند. سامانه هشدار سریع زلزله، تهیه سند میزان خطر‌پذیری محله‌ها، سند مخاطرات مدارس، نرم‌افزار مدیریت بحران ساختمان‌ها، سامانه پایش تاب‌آوری شهر، وجود نقشه شبکه راه‌های اضطراری و خودروهای مخصوص فرماندهی بحران ازجمله این امکانات است. ازسوی دیگر هم‌اکنون 30هزار قلم کالای ایمنی، کمک‌درمانی و امدادرسانی در پایگاه‌ها وجود دارد. استقرار 165کانکس امدادرسانی در محله‌ها، 10مراکز اسکان اضطراری در 10بوستان جنگلی اطراف شهر، 350خانه دوام و ایمنی برای آموزش مدیریت بحران نیز می‌توانند در موقع حوادث بزرگ مثل زلزله به یاری شهروندان بیایند.

نمایش موجودیت‌ها

آگهی