date_range شنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۸ access_time ۱۰:۴۴:۰۰ ق.ظ

ما، برجام و روسیه

ما، برجام و روسیه
منبع خبر: ایرنا

تهران- ایرنا- روسیه تاکنون نقش مهمی در دفاع سیاسی از برجام داشته و حفظ و توسعه رابطه با مسکو باید همچنان یکی از اولویت‌های ایران باشد.

کوروش احمدی در یادداشتی در روزنامه اعتماد، نوشته است: سخنان چهارشنبه گذشته ولادیمیرپوتین، رییس‌جمهور روسیه، در مورد بحران جاری بین ایران و امریکا که در یک نشست مطبوعاتی به همراهی رییس‌جمهور اتریش مطرح شد، طی چند روز گذشته توجه بسیاری در داخل و خارج را جلب کرده است. یکی از سوالاتی که در مورد اظهارات پوتین، از جمله عبارت «ما آتش‌نشان نیستیم و نمی‌توانیم چیزی را که کاملا به ما وابسته نیست، نجات دهیم»، مطرح شده، این است که خطاب او به ایران بوده یا اروپا یا امریکا. به باور نگارنده مهم نیست که مخاطب کیست چراکه این اظهارات پوتین به نوعی اعلام بی‌طرفی او در قضیه تحریم‌ها و تهدیدات نظامی است و تاکیدی است بر اینکه کسی نباید از مسکو انتظاری داشته باشد.

روشن است که تاکنون روسیه همیشه از جهات سیاسی از ایران پشتیبانی و با خروج امریکا از برجام مخالفت کرده است. در این دوره، مهم این بود که بدانیم با توجه به عملکرد و ایستادگی قابل توجه روسیه طی همین چند سال اخیر در ارتباط با بحران‌هایی مانند ونزوئلا و سوریه، این کشور در مورد «فشار حداکثری» و تقویت قوای نظامی امریکا در منطقه ما چه سیاستی دارد. انتظار ما حداقل این بود که مشابه آنچه را اروپایی‌ها دوشنبه گذشته در ملاقات با پمپئو در بروکسل گفتند، از پوتین هم خطاب به امریکا می‌شنیدیم. به قول موگرینی، او و وزرای خارجه آلمان، فرانسه و انگلیس موکدا خواستار «خویشتنداری حداکثری» امریکا و «اجتناب از هرگونه تصاعد ابعاد نظامی» بحران شده بودند. اکنون این احتمال وجود دارد که این نوع موضع‌گیری پوتین در واشنگتن به منزله اعلام بی‌طرفی یا بی‌تفاوتی روسیه در قضیه ایران تلقی و موجب تقویت تندروهای تیم ترامپ شود.

سوالی که اکنون مطرح است این است که آیا بین مسکو و واشنگتن در مورد ایران تفاهمی حاصل شده است یا خیر؛ ضمن اینکه باید امیدوار باشیم که چنین نباشد اما نظر به نقش مهم روسیه و اینکه چین نیز معمولا در مسائل ژئوپلیتیک دنباله‌رو روسیه است، ضروری است که حداکثر هشیاری را در این رابطه داشته باشیم. به ویژه بعد از اینکه طی چند هفته گذشته تماس‌های تلفنی طولانی بین پوتین و ترامپ انجام شده و پمپئو بارها لاووروف را ملاقات کرده و روز قبل از مصاحبه پوتین نیز در سوچی مهمان روس‌ها بوده است. همزمان، سخنان پوتین مجددا توجه ناظران را به بهره‌مندی مسکو از مشکل بین ایران و امریکا جلب کرده است. در این رابطه، از جمله فرض بر این است که با توافق برجام ایران توانست به ضرر روسیه جایگاه معمول خود در بازار نفت را باز یابد. این امر و نیز رفع بحران در منطقه خلیج فارس امکان تعدیل قیمت نفت را فراهم کرد. به علاوه، اروپا با دسترسی به نفت ایران، امکان یافت تا قدری وابستگی خود به انرژی روسیه را تعدیل کرده و به موازات تحریم‌های امریکا که در پی بحران اوکراین و کریمه روی داده بود، در برابر روسیه مقاومت بیشتری کند؛ ضمن اینکه این تحول موجب تعدیل قیمت نفت نیز شد.

بی‌تردید، دور جدید بحران تا اینجا توانسته قیمت نفت را بالا نگه دارد و اروپا را نیز از نفت ایران بی‌بهره کند؛ لذا، ادامه این بحران ممکن است بتواند هم از نظر استراتژیک و هم اقتصادی (به خاطر کسب بازارهای بیشتر و افزایش قیمت نفت) به سود روسیه باشد. در این رابطه، همکاری مسکو و ریاض برای مدیریت بازار و قیمت نفت نیز قابل توجه است. این روند می‌تواند برای اقتصاد روسیه که از تحریم‌ها آسیب دیده، تحول مثبتی باشد، یعنی به مسکو امکان دهد تا بدون نگرانی از تحریم‌ها یا درگیری با ریاض تولید و صادرات نفت خود را افزایش دهد.

بحران در خلیج فارس همچنین می‌تواند باعث جذابیت مسیر دریای شمال باشد که طی دوره اخیر مورد تاکید پوتین قرار داشته است. ناتوانی اروپا در کمک به ایران و درگیر شدن امریکا در یک بحران دیگر در خاورمیانه نیز می‌تواند از یک سو ایران را به همکاری بیشتر با روسیه متمایل و از سوی دیگر دست مسکو را برای پیشبرد سیاست‌هایش در مورد اوکراین و اروپای شرقی باز کند. نکته مهم دیگر حساسیت بالای رابطه بین پوتین و ترامپ است. ترامپ تقریبا تنها نقطه روشن برای روسیه در سیاست داخلی امریکا و تنها امید پوتین برای رفع تحریم‌های امریکا است. در حالی‌که همه بدنه سیاسی امریکا خواستار تقابل با روسیه هستند، این تنها ترامپ است که موجب قدری تعادل در این حوزه است. به علاوه، روس‌ها می‌دانند که مساله ایران برای ترامپ با سیاست داخلی و پایگاه انتخاباتی او گره خورده و ناتوانی در پیشبرد سیاست‌هایش در مورد ایران یک نقطه ضعف بزرگ برای ترامپ در انتخابات آتی خواهد بود؛ با این حال در این مقطع حساس، ما به پشتیبانی همه کشورها، به ویژه روسیه و چین، نیاز داریم. روسیه تاکنون نقش مهمی در دفاع سیاسی از برجام داشته و حفظ و توسعه رابطه با مسکو باید همچنان یکی از اولویت‌های ایران باشد.

*منبع: روزنامه اعتماد،1398،2،28
**گروه اطلاع رسانی**1893**2002**



نمایش موجودیت‌ها