date_range چهارشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۶ access_time ۰۹:۰۶:۰۰ ق.ظ

5 روایت کوتاه از درهای بازو بسته اوین

5 روایت کوتاه از درهای بازو بسته اوین
منبع خبر: فرارو
دسته خبری: سیاست|مجلس

شمال‌غربی تهران. منطقه اوین درکه. سربالایی که به دیوارهای بلند زندان ختم می‌شود. «زندان اوین». پشت دیوارهای سفید و در بلند این زندان تنها جایی برای نگهداری مجرمان جانی نبوده است. اوین از همان دهه ٥٠ تا همین روزهای دی ٩٦ زندانیان بسیاری را به خود دیده است. ١٢‌بندی که از ٢١ بهمن ١٣٥٧ که اوین به دست نیروهای انقلابی فتح شد و زندانیان آزاد تا امروز که انقلاب در آستانه ٤٠ سالگی است میزبان بسیاری بوده؛ روزگاری از آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی قبل از انقلاب و روزهایی دیگر اکبر گنجی را میزبانی کرده است.

به گزارش اعتماد، چند هفته‌ای می‌شود که اوین پذیرای تعدادی از معترضان است که در میان‌شان دانشجویان و حتی دانش‌آموزان هم دیده می‌شدند. آمارهای بازداشتی‌های رخدادهای اخیر متناقض است. نماینده‌ مجلس عددی متفاوت اعلام کرده و سخنگوی دستگاه قضا از ٧٠٠ نفری که قریب به ٦٥٠ نفر آنان آزاد شده‌اند، گفته است؛ با این حال در میان این تناقض‌های اعداد و ارقام مرگ یک بازداشتی در تهران اعضای فراکسیون حقوق شهروندی مجلس را برآن داشت تا بازدید از بازداشتگاه‌ها را درخواست کنند. پس از آن هم اعضای مجمع نمایندگان تهران بار دیگر این درخواست را مطرح کردند و این‌بار مشخصا بازدید از «اوین» را درخواست دادند. البته این اتفاق تازه‌ای نیست. در میان درخواست‌ها برای بازدید از اوین یا ملاقات با برخی از زندانیان ویژه نمایندگان در مجالس مختلف درخواست‌‌های‌شان را مطرح کرده‌اند که گاهی با موافقت مواجه شده و البته اغلب با مخالفت. اوین، زندانی که از ١٢ بند تقریبا از شرایط ٤ بند مهم آن تصور روشنی وجود ندارد. بند٣٥٠، ٢٠٩، ٢٤١ و بند دو الف. گرچه شرایط ویژه‌ای برای بازدید از بندهای خاص اوین وجود دارد با این حال قطعا نمایندگان مردم در پارلمان شرایط قانونی لازم برای این بازدید‌ها را دارند. درهای اوین باز و بسته‌ است. گاهی گشایشی اتفاق می‌افتد و شرایط فراهم و گاهی درهای این ندامتگاه حتی به روی بهارستان‌نشینان هم گشوده نمی‌شود.

دیدار با روزنامه‌نگاری در اوین
«گزارش اول در مورد نتیجه رسیدگی به شکایات آقایان عمادالدین باقی، احمد زیدآبادی‌نژاد، ماشاءالله شمس‌الواعظین و اکبر گنجی از روزنامه‌نگاران فعال مطبوعات بوده است.» این شروع بخشی از گزارش کمیسیون اصل نود در مجلس ششم است. کمیسیونی که در آن زمان حسین انصاری‌راد ریاست آن را برعهده داشت. در آن زمان انصاری‌راد از جایگاه ریاست کمیسیون اصل ٩٠ در جریان بازپرسی اکبر گنجی با او و برخی دیگر از بازداشتی‌های مطبوعاتی دیدار داشت که نتیجه این دیدار در گزارش این کمیسیون آمد و در نتیجه شکایت واصله از قوه قضاییه بود. این دیدار از به یاد ماندنی‌ترین دیدارها با یک بازداشتی بود که در زمان مجلس ششم اتفاق افتاد.

البته همان زمان درگیری‌های زیادی میان قوه قضاییه و مجلس در گرفت با این مضمون که حدود اختیارات کمیسیون اصل نود در این زمینه چقدر است. بر اساس آنچه علی تاجرنیا از دیگر نمایندگان مجلس ششم گفته است در جریان ماجرای کوی دانشگاه قوه قضاییه برای دیدار با بازداشتی‌ها با نمایندگان اصلاح‌طلب مجلس ششم همراهی نکرد.

پس از آن در جریان مرگ زهرا کاظمی، روزنامه‌نگار ایرانی-کانادایی در اوین زمانی که نمایندگان مجلس درخواست بازدید از اوین را داشتند با درخواست‌های مکرر آنها موافقت نشد و تنها سال ٨١ اجازه داده شد تا از برخی زندان‌های ارتش بازدید کنند. در مجلس هفتم نیز درخواست دیدار با اکبر گنجی به عنوان یکی از مهم‌ترین زندانیان مطبوعاتی اجابت شد. چند نفر از نمایندگان مجلس هفتم که اقلیتی اصلاح‌طلب داشت برای دیدار با اکبر، گنجی که بیش از ٢٠ روز در اعتصاب غذا به سر می‌برد، دیدار کردند. سعید ابوطالب از اعضای جریان راست مجلس هفتم، همان زمان در مورد این زندانی گفته‌بود، گنجی تخلف مطبوعاتی دارد و نباید در زندان بماند. ابوطالب همچنین گفته‌بود هرکس حق دارد اعتصاب غذا کند و اکبر گنجی تشخیص داده اعتصاب غذا کند منتها اگر اتفاقی برای او بیفتد ما متاسف می‌شویم.

بازدید به مصلحت نیست
مهر سال ٩١ بود که محمود احمدی‌نژاد، رییس دولت دهم در نامه‌ای به صادق آملی‌لاریجانی، رییس دستگاه قضا تقاضا کرد تا از زندان اوین بازدید کند. این درخواست با موافقت مواجه نشد اما بی‌میلی رییس دستگاه قضا برای حضور رییس قوه مجریه در زندان اوین بی‌حاشیه به اتمام نرسید. مخالفت آملی‌لاریجانی باعث شد تا محمود احمدی‌نژاد بی‌هیچ ملاحظه‌ای نامه‌های محرمانه‌ای که میان دو رییس قوه رد و بدل شده‌ بود را علنی کند. احمدی‌نژاد با استناد به اصول ١١٣ و ١٢١ قانون اساسی حق بازدید از زندان را برای رییس‌جمهوری و در راستای صیانت از قانون اساسی محفوظ دانست و حتی در نامه خود به نامه‌ای اشاره کرد که آملی لاریجانی با مهر «خیلی محرمانه» برای او ارسال کرد تا عدم موافقت با این درخواست را توضیح دهد. غیرمحرمانه‌ای که احمدی‌نژاد ترجیح داد با انتشار نامه‌ای سرگشاده محتوای آن را با مردم در میان بگذارد. او در این نامه یادآور شده‌بود که از سال ٨٨ تاکنون بارها تقاضا داده و البته در سخنرانی‌های عمومی در مورد وضعیت دادرسی و اجرای عدالت تذکراتی داده است که مورد توجه قرار نگرفته. او همچنین به بخشی از نامه آملی لاریجانی اشاره کرد که در آن مطرح شده‌بود رییس‌جمهوری برای بازدید از زندان باید از قوه قضاییه کسب اجازه کند. غلامحسین محسنی‌اژه‌ای، سخنگوی قوه قضاییه پس از مطرح شدن درخواست احمدی‌نژاد برای بازدید از اوین اعلام کرد که فعلا بازدید رییس‌جمهور به صلاح نیست و شائبه ایجاد می‌کند. اشاره اژه‌ای به بازداشت علی‌اکبر جوانفکر از نزدیکان و مشاوران رسانه‌ای احمدی‌نژاد بود که همزمان با درخواست او برای بازدید در زندان به سر می‌برد. گفته‌های محسنی اژه‌ای باعث شد تا احمدی‌نژاد متن نامه محرمانه خود به رییس قوه قضاییه را رسانه‌ای کند. البته در این میان برخی نمایندگان مجلس از درخواست رییس‌جمهور حمایت و برخی هم آن را خلاف قانون عنوان کردند. در نهایت این نامه‌نگاری‌های از سر جدال، به محمود احمدی‌نژاد اجازه داده نشد برای سرکشی به زندان اوین برود.

هتل اوین
سال ٩١ گرچه با بازدید احمدی‌نژاد از اوین موافقت نشد اما بهمن همان سال شرایطی فراهم شد تا چند تن از نمایندگان عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم از زندان اوین بازدید کنند. آنها حتی اجازه یافتند از بند ٢٠٩ و حتی ٣٥٠ بازدید کنند. همچنین اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم در بازدیدی که از ساعت ٨ صبح تا دو بعدازظهر به طول انجامید با مه‌آفرید امیرخسروی، متهم ردیف اول فساد بانکی دیدار کردند. «هتل اوین» تعبیر یکی از نمایندگان بازدید‌کننده از زندانی بود که پس از حوادث انتخابات سال ٨٨ پذیرای بسیاری از فعالان سیاسی، صنفی، دانشجویی و حقوق بشری بود. صفر نعیمی‌رز، نماینده آستارا در مجلس نهم از بندهای زندان اوین، بهداری و آشپزخانه این ندامتگاه تعریف و تمجید اساسی کرد. حضور پزشک عمومی و متخصص و البته غذاهای متنوع و خوب توصیف‌های این نماینده از بازداشتگاه اوین بود که باعث شد لقب هتل اوین را برای آن انتخاب و استفاده کند. این توصیف البته از سوی بسیاری از خانواده‌های زندانیان مورد انتقاد قرار گرفت. پیش از آن اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم برای بازدید از اوین و رجایی‌شهر دعوت شده بودند.

دیدارهایی نسبتا گزینشی
شاید بازدید از بازداشتگاه‌ها امری عادی برای نمایندگان و حتی مسوولان سازمان زندان‌ها باشد اما این گزاره در مورد همه بنده‌های زندان اوین صادق نیست. برخی بندها از این قاعده مستثنی است. بند ٢٠٩ اوین هم یکی از همین بند‌ها محسوب می‌شود. سال ٨٥ برخی نمایندگان مجلس هفتم بازدید از اوین را درخواست کردند. این درخواست با موافقت رو به رو شد اما قاعده استثنا در مورد نمایندگان مجلس هم مصداق داشت چرا که آنها موفق نشدند از بند ٢٠٩ اوین بازدید کنند. اسماعیل گرامی‌مقدم که آن زمان نماینده مردم بجنورد در مجلس هفتم بود، اعلام کرد با وجود همکاری قوه قضاییه، نماینده وزارت اطلاعات (دولت محمود احمدی‌نژاد) با بازدید از بند ٢٠٩ اوین مخالفت کرده است. همان زمان محمدرضا تابش طی تماس تلفنی با غلامعلی حدادعادل که ریاست مجلس را برعهده داشت از او خواهان حل مشکل شد. بر اساس آنچه گرامی‌مقدم گفت حتی حدادعادل هم نتوانست شرایطی را برای بازدید از ٢٠٩ فراهم کند. با وجود اینکه گرامی‌مقدم همان زمان اعلام کرد که این نمایندگان بازدید از بندهای نسوان، مجرمان مالی، مفاسد اجتماعی و اخلاقی و مواد مخدر را درخواست داده تا شائبه سیاسی بودن این بازدید به وجود نیاید در این حال با وزارت اطلاعات هم برای بازدید از ٢٠٩ هماهنگی‌های لازم صورت گرفته ‌بود. سال بعد محمدرضا تابش، نماینده اردکان و دبیر فراکسیون اقلیت مجلس هفتم بار دیگر درخواست کرد تا این‌بار در جریان بازدید از اوین شرایطی برای فراکسیون اقلیت مجلس فراهم شود تا از بند ٢٠٩ هم بازدید صورت گیرد. آن زمان سیدمحمد هاشمی‌شاهرودی، ریاست قوه قضاییه را برعهده داشت که پاسخی به نامه نمایندگان فراکسیون اقلیت نداد.

نمایش موجودیت‌ها