date_range چهارشنبه ۶ دی ۱۳۹۶ access_time ۱۱:۵۷:۲۲ ق.ظ

مردی از تبار صالحان

مردی از تبار صالحان
منبع خبر: خبرآنلاین

به بهانه کنگره بزرگداشت مرحوم آیه‌الله آقانجفی همدانی

مردی از تبار صالحان

علاّمه مفسّر حضرت آیت‌الله سید محمدحسینى همدانى نجفى فرزند آیت‌اللّه سیّد على همدانى، در سال 1322ق در خانواده علم و تقوى در شهر نجف اشرف متولد شد. پدر ایشان از شاگردان مرحوم ملا حسینقلى همدانى و حاج سید احمد کربلایى و همدوش و همطراز با مرحوم میرزا جواد آقاى ملکى تبریزى و حاج آقا حسین قمى بود و با بزرگانى از جمله مرحوم آقاى شیخ محمد بهارى همدانى حشر و نشر داشت، و مدت 18 سال به طور مرتب ملازم مرحوم آخوند بود و غیر از درس و بحث‌هاى رسمى حوزه از سیر و سلوک و حالات آموزنده و مفید آخوند ملاّ حسینقلى همدانى کسب فیض مى‌کرد.

مفسّر بزرگوار پس از هشت سال، با مرحوم پدرش از نجف به ایران مى‌آید و در آغاز، نزد پدرش درس شروع مى‌کند و مدتى از مرحوم سید على همدانى و دیگران بهره مى‌برد، تا آنجا که در سال 1343ق و پس از گذشت سیزده سال مجددا به نجف باز مى‌گردد و در آنجا به تحصیل ادامه مى‌دهد و چون میان پدر علاّمه حسینى و مرحوم میرزاى نائینى علاقه و دوستى دیرینه وجود دارد، فرزند خود را تحت هدایت و سرپرستى ایشان قرار مى‌دهد.
ایشان درس‌هاى باقیمانده سطح را خدمت مرحوم آیت‌اللّه میلانى از شاگردان بزرگ مرحوم نائینى و کمپانى و آقا عماد رشتى تمام مى‌کند.

مرحوم آیة الله آقا نجفی همدانی در سال 1345ق پس از پایان دروس سطح، در دورۀ پایانى درس اصول مرحوم میزاى نائینى (م 1355 ق) شرکت مى‌کند و استاد از وى مى‌خواهد که درسها را بنویسد و ایشان ببیند.
وى در این باره مى‌گوید: «من چند سال، درس مرحوم آیت‌اللّه نائینى مى‌رفتم. در طول این چند سال تمام درس ایشان را مى‌نوشتم و هر چند وقت یکبار، نوشته‌ها را که چند دفتر مى‌شد، خدمت ایشان مى‌بردم و ایشان مطالعه مى‌فرمودند. تمام دورۀ درس اصول را، تا ابتداى بحث برائت، در مدت هفت هشت سال...»
ایشان دربارۀ عظمت علمى و روحى استاد خود در همین مصاحبه، نکات ارزنده‌اى دارند و اهتمام استاد را به تربیت شاگرد، دقت در ارایه مطالب، توجه به ادبیات و نویسندگى و از همه مهم‌تر به دعا و مناجات و راز و نیاز و آداب نماز مى‌ستایند و مى‌گویند: «مرحوم آیت‌اللّه نائینى بنا داشتند براى فریضه ظهر و عصر، حدود یک ربع ساعت که به اذان مانده بر روى سجاده بنشینند و حال انتظار داشته باشند، تا اذان بگویند و ایشان مشغول نماز شوند.»

علامۀ مرحوم آقا نجفی حسینی همدانی

به جز درس مرحوم نائینى، در درس فقه و اصول مرحوم حاج شیخ محمدحسین اصفهانى (م 1365 ق)، معروف به کمپانى شرکت مى‌کنند. از بحث بیع تا بحث خیارات مدت چهار سال از استاد استفاده مى‌کنند و تحت تاثیر قوت روح ایشان قرار مى‌گیرند. ایشان دربارۀ استاد خود کمپانى در همین مصاحبه مى‌گویند: غیر از مهارت و استادى کم نظیر مرحوم آیت‌اللّه شیخ محمدحسین کمپانى در فقه و اصول، در تفسیر و بهره‌بردارى از آیات قرآن نیز ابتکارهاى خوب و جالبى داشتند، از جمله مى‌فرمودند: «ما از آیات الهى مى‌توانیم پى به مقام هر یک از انبیا ببریم که در مقایسۀ آن با مقام اوصیاى الهى حقایقى فهمیده مى‌شود...»
بنابراین، ایشان افزون بر شاگردى کمپانى در فقه و اصول، شاگردى مرحوم کمپانى را در تفسیر داشته و چه بسا متاثر از آموخته‌هاى ایشان در این دانش عظیم الشان بوده است.
گذشته از مرحوم کمپانى، ایشان شاگرد بزرگانى چون آقا میرزا جواد ملکى و بزرگان عرفان عملى بوده است. علاّمه مدتى در خدمت آیت‌الله میرزا على آقاى قاضى بوده و محضر ایشان را درک کرده است. مرحوم میرزا على آقاى قاضى از شاگردان مبرّز مرحوم آقاى سید احمد کربلایى از عرفاى نامى آن زمان بوده است.

علاّمۀ حسینى دربارۀ مرحوم قاضى و رابطه خودش با ایشان مى‌گوید:

«در سنۀ 1347 یا 1348[ه‍. ق]که من در مدرسۀ قوام بودم. مرحوم میرزا على آقاى قاضى به مدرسه قوام تشریف آوردند و از متصدى مدرسه خواستند که حجره‌اى را در اختیار ایشان قرار دهد. متصدى مدرسه با کمال احترام پذیرفت و یک حجرۀ کوچکى از طبقه فوقانى مدرسه را در اختیار ایشان قرار داد. بعد معلوم شد که مرحوم میرزا على آقاى قاضى حجره را به عنوان مکان خلوتى براى تهجد و عبادت مى‌خواستند؛چرا که منزل ایشان کوچک بود و ایشان تصور داشتند شب هنگام که مى‌خواهند به نماز و تهجد بپردازند، مزاحم بچه‌ها هستند؛به این جهت این حجره را تهیه کرده بودند. شب‌ها حدود ساعت دوازده که معمولا طلبه‌ها به خواب مى‌رفتند تا براى درسهاى فردا استراحتى کرده باشند، شب‌زنده‌دارى و تهجد ایشان در آن حجرۀ کوچک شروع مى‌شد. در آنجا بود که من شیفته مرحوم میرزا على آقاى قاضى شدم. حالت دعا و نیایش ایشان، در آن حجرۀ کوچک، خیلى براى من جالب و زیبا بود. چند ماهى از آمدن ایشان به مدرسه مى‌گذشت که من رفتم خدمت ایشان و تقاضا کردم که کتاب «جامع السعادات» مرحوم نراقى را براى من بخوانند و ایشان با کمال بزرگوارى پذیرفتند. قرار شد من در کنار درسهاى دیگر در ساعات فراغت خدمت ایشان برسم. با این قرار من خدمت ایشان مى‌رسیدم و ایشان درس مى‌فرمودند؛ اما چه درسى، واقعا درس عرفانى بود؛یک عرفان وجدانى. شنونده یقین مى‌کرد که آنچه استاد مى‌گوید، خود به یقین دریافته و در وجود خودش پیاده کرده است. هنوز شیرینى و لذت آن مدت کوتاه درس را که خدمت ایشان بودم احساس مى‌کنم. اقرار مى‌کنم که مرحوم میرزا على آقاى قاضى بسیار مرد کم‌نظیرى بود. کلام و رفتار و سلوک ایشان بسیار جذاب و دلنشین بود.»

آیت ‏اللَّه آقا نجفی همدانی در نجف از محضر عالمان نام‏آوری همچون میرزای نایینی، محمد حسین غروی اصفهانی، سید حسین بادکوبه‏ای، میرزا علی آقا قاضی طباطبایی و میرزا عبدالغفار مازندرانی، فقه، اصول، کلام و فلسفه را فراگرفت و در این درس‏ها با آیات عظام: سید ابوالقاسم خویی، سید محمدهادی میلانی و علامه سیدمحمدحسین طباطبایی و... مباحثه می‏کرد. این عالم ربانی به قدری از لحاظ علمی و فقهی مورد توجه میرزای نایینی واقع شد که به ایشان گواهی اجتهاد داد و آقانجفی نیز به شرف دامادی آن مرجع بزرگ نائل شد. آیت‏اللَّه همدانی پس از اخذ اجازات متعدد اجتهاد از علمای بزرگ نجف، قصد وطن نمود و پس از اقامت 22 ساله در نجف راهی همدان گردید. از آن پس به تدریس و تالیف و ارشاد مردم پرداخت و در همدان ماندگار شد. آقا نجفی همدانی پایبندی خاصی به انجام مستحبات و پرهیز از مکروهات داشت و از آوازه‏گری و شهرت و ریاست، به شدت احتیاط می‏کرد. ایشان با توجه به اینکه، علاوه بر فقه و اصول، فلسفه نیز خوانده بود، اندیشه استدلالی و علمی داشت و به شبهات و مشکلات فکری روز توجه می‏نمود.

مردی از تبار صالحان

مرحوم آیة الله آقا نجفی همدانی ،پایبندی خاصی به انجام مستحبات و پرهیز از مکروهات داشت و از آوازه‏گری و شهرت و ریاست، به شدت احتیاط می‏کرد. ایشان با توجه به اینکه، علاوه بر فقه و اصول، فلسفه نیز خوانده بود، اندیشه استدلالی و علمی داشت و به شبهات و مشکلات فکری روز توجه می‏نمود.
از آیت‏اللَّه همدانی آثار متعددی به یادگار مانده است که انوار درخشان در تفسیر قرآن در 18 جلد، درخشان پرتوی از اصول کافی در 6 جلد و معاد جسمانی و روحانی و جزوه مسیحا مژده از آن جمله‏اند.
شهید آیة الله حاج شیخ احمد انصاری قمی، داماد این شخصیت والامقام بشمار می آید.

سرانجام آن فقیه بزرگ در سحرگاه نهم مهر 1375 ش برابر با پانزدهم جمادی الاول 1417 ق در نودوسه سالگی بدرود حیات گفت و پس از تشییع باشکوهی در همدان و مشهد، در جوار مرقد شیخ بهایی در حرم مطهر امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.

تصویرها
مردی از تبار صالحان
مردی از تبار صالحان
نمایش موجودیت‌ها

آگهی