date_range جمعه ۲۰ مهر ۱۳۹۷ access_time ۱۱:۴۶:۰۰ ق.ظ
تعداد 1 خبرگزاری دیگر این خبر را منتشر کرده‌اند.

به بهانه روز برزگداشت لسان‌الغیب؛ قیام حافظ علیه ریا

به بهانه روز برزگداشت لسان‌الغیب؛ قیام حافظ علیه ریا
منبع خبر: ایسنا

محمدابراهیم ایرج‌پور می‌گوید: حافظ، کمربسته‌ترین شاعر ادبیات فارسی در جنگ با ریا است.

به گزارش ایسنا، «سه سال در میان ایرانیان» نام کتابی است که «کنت دو گوبینو» در آن، گوشه‌ای از خلقیات مردم ایران را به تصویر کشیده است. او در جایی از کتاب خود نوشته: در میان هر بیست نفر ایرانی که با این خلوص نیت ظاهری اظهار تقدس و ورع می‌نماید، مشکل بتوان یک نفر را دریافت که باطناً هم ‌چنین خلوص نیت و قدس و ورعی داشته باشد... گویی این ملت بزرگ به‌موجب یک پیمان معنوی یا مرموز موافقت کرده است که متفقاً ریاکاری را بپذیرد... این حس ریاکاری باعث شده اگر انسان با ۵۰ نفر ایرانی صحبت کند، ملاحظه کند که همگی مخلص و بنده و چاکر انسان هستند ولی همین‌که انسان رویش را برگرداند، اگر به وی ناسزا نگویند قطعاً احساسات خوبی نسبت به او ندارند.

گوبینو، در سال‌های سلطنت ناصرالدین‌شاه با سه سال زندگی در ایران، به این عیب ایرانیان پی برده و آن را تقبیح کرده است؛ خصلتی که حافظ شیرازی، در قرن هشتم هجری خطر اشاعه آن را حس کرده و با زبان شعر، به شیواترین شکل ممکن، افتادن در ورطه آن را هشدار داده بود.

محمدابراهیم ایرج‌پور درباره ریا که بلای جامعه ایرانی است و حافظ، که راه درمان را مشفقانه پیش روی ما گذاشته به  ایسنا می‌گوید: انتقادات اجتماعی در شعر حافظ بسیار است و او مکرر، در بیش از ۳۰ بیت به‌صورت مستقیم و در ابیات متعدد دیگری به‌صورت مفهومی، به موضوع ریا و ریاکاری پرداخته است. عصر حافظ، عصر فسق و فجور حاکمان است. عصری که در آن امیر مبارزالدین راهزن، بر تخت می‌نشیند و برای کسب مقبولیت مردم، یک‌باره چهره عوض کرده و در تظاهر به دین‌داری گوی سبقت را از دین‌داران حقیقی می‌رباید. حافظ اما در شعر خود به‌شدت این وضعیت را مورد عتاب و خطاب قرار می‌دهد، تا جایی که می‌توان او را کمربسته‌ترین شاعر ادبیات فارسی در جنگ با ریا، معرفی کرد.

عضو هیئت‌علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور اصفهان، با خواندن  این بیت «باده‌نوشی که در او روی و ریایی نبود / بهتر از زهد فروشی که در او روی و ریاست» ادامه می‌دهد: نماد شاخص شعر حافظ رند است. رندی که در ادبیات فارسی معانی متعددی دارد و قدیمی‌ترین معنی آن لات، لاابالی و اراذل است. حافظ چنین فردی را مقابل ریاکار، یک انسان کامل می‌داند و او را ستایش می‌کند! انسان کاملی که بالاترین مفهوم در عرفان ایرانی اسلامی است و اگر بپرسید چرا، خواهم گفت، زیرا در زمان حافظ تنها رندان هستند که نقاب ندارند.او در بیت «زاهد غرور داشت سلامت نبرد راه / رند از ره نیاز به دارالسلام رفت» رند لاابالی را در مقابل زاهد قرار می‌دهد و او را برای ورود به بهشت شایسته تر می‌داند. وقتی که حافظ می‌بیند آن امیر مبارزالدین دزد، بعد از حاکم شدن، یک‌باره نمازخوان شده و آلات موسیقی را می‌شکند و در میخانه‌ها را می‌بندد، بسیار زیبا می‌سراید: «در میخانه ببستند خدایا مپسند/ که در خانه تزویر و ریا بگشایند»

ایرج پور با اشاره به این که تساهل حافظ در مسائل دینی آموزنده است، می‌افزاید: «مباش در پی آزار و هر چه خواهی کن/ که در طریقت ما غیرازاین گناهی نیست».

 او با خواندن این بیت از حافظ«گر می‌فروش حاجت رندان روا کند/ ایزد گنه ببخشد و دفع بلا کند»، بخشایش خدا را یادآور می‌شود  و می‌گوید: حافظ وجه رحمانی اسلام را جلوه می‌دهد، چراکه دریافته ریا، زاییده سخت‌گیری بی‌جاست.

این مدرس زبان ادبیات فارسی در پایان، نقبی به معضل ریا در جامعه امروز ایران می‌زند و می‌گوید: تعارف  در بین ما امری متداول است که همان صورت مؤدبانه ریاست و مؤسساتی که با نام‌های اسلامی و قرآنی از اعتماد مردم سوءاستفاده کردند، ای کاش این بیت حافظ را خوانده بودند «حافظا می خور و رندی کن و خوش باش ولی/ دام تزویر مکن چون دگران قرآن را»


انتهای پیام

نمایش موجودیت‌ها