date_range یکشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۶ access_time ۰۴:۵۹:۰۰ ب.ظ

اراده جدی برای حل مشکل آب

اراده جدی برای حل مشکل آب
منبع خبر: شهردار آنلاین
دسته خبری: اقتصاد|انرژی

امیرمنصور عطایی

ما هیچ‌وقت پیش‌بینی نمی‌کنیم و بعد از روبه‌رو شدن با مشکل به فکر پیدا کردن راه‌حلی برای مساله و مشکل می‌افتیم. در موضوع بحران آب هم که فرمانده تهران گفته‌اند: «۵۲ درصد مردم تهران با روند فعلی بارندگی فاقد آب شرب خواهند بود»،  موضوع همین است. باید تغییرات جدی در نحوه تامین و توزیع آب در تهران ایجاد شود. پول برای توزیع مناسب چیزهایی است که به ندرت پیدا می‌شوند. مثلا هوا در زندگی ما کثرت دارد و اکسیژن، حیاتی‌ترین عنصر حیات است ولی به علت کثرت آن افراد برایش ارزشی قائل نیستند.

بنابراین افراد هرچقدر می‌خواهند تنفس می‌کنند و کسی هم هزینه‌ای بابت تنفس از کسی نمی‌گیرد. ولی آب محدود است بنابراین یکی از ابزارهای خیلی مهم در تنظیم مصرف، تعیین قیمت واقعی آب است. اگر مردم نگاهی به قبوض آب‌شان بیندازند، مطمئنم که در بسیاری از موارد، قبض موبایل افراد بالاتر از قبض آب است. در لندن یک نوع کارت مترو به نام کارت سفر یک روزه (one day travel card) وجود دارد که از ساعت ۹ صبح می‌توان از آن استفاده کرد. قبل از ساعت ۹ باید بلیت دیگری خرید و استفاده کرد. با این اقدام پیک‌ ترافیکی را می‌شکنند. صبح اول وقت همه می‌خواهند بروند سر کار. کسی که می‌خواهد برود در شهر بچرخد، به دلیل ارزان‌تر بودن این کارت، تصمیم می‌گیرد که بعد از ساعت ۹ برود و این در کاهش ترافیک موثر است. با درس اخلاق و نصیحت و موعظه‌خوانی نمی‌توان مردم را به انجام دادن یا ندادن کاری قانع کرد. عدد و رقم است که می‌تواند بر عملکرد مردم تاثیر بگذارد. با ابزار قیمت می‌توان مصرف را کنترل و توزیع را درست کرد.

این چیزی است که در ایران اصلا به آن توجه نمی‌شود. مشکل ما فقط در بحث آب شرب نیست. در بخش آب کشاورزی هم وضعیت فاجعه است. اقلیم کشور ما نیمه خشک است بعد در چنین کشوری برای تولید گندمی که به سه برابر قیمت بین‌المللی به مردم فروخته می‌شود، آب بی‌حد و حصری مصرف می‌شود. اگر به تاریخ نگاه کنیم، مردم در طول سالیان گذشته با استفاده از بارندگی‌ها، آب مورد نیازشان را تامین و مصرف می‌کردند و همه‌چیز را مردم مدیریت می‌کردند. از زمانی که دولت مدیریت آب را در دست گرفت، مشکلات حوزه آب به صورت جدی‌تری شروع شد. امروزه حدود ۸۰-۹۰ درصد منابع آبی کشور، صرف کشاورزی می‌شود. یعنی از حدود صد میلیارد مترمکعب آبی که سالانه در اختیار داریم، ۹۰ میلیارد متر‌مکعب آن صرف کشاورزی می‌شود و در آنجا هم به روش سنتی.

اگر این بخش درست شود اتفاقات خوبی در حوزه آب رقم خواهد خورد. اما این باعث نمی‌شود که در بخش شرب و صنعت هم به این موضوع مهم نپردازیم. الان در بحث صنعت خیلی جاها به این فکر افتاده‌اند که برای استفاده مجدد از پساب‌ها از سیستم بازگردانی (reuse) استفاده می‌کنند و برای آن سرمایه‌گذاری می‌کنند. به طور مثال فرض کنید در پالایشگاهی در اصفهان چیزی حدود ۲۴ هزار مترمکعب در روز شاید ٦٠ میلیارد تومان هزینه می‌کنند که تاسیساتی را احداث کنند که این آب را مجددا به گردونه مصرف برگردانند. برای اینکه آب در صنعت نقش حیاتی دارد. از طرف دیگر این روزها بحث انتقال آب از بندرعباس به کرمان مطرح می‌شود. قیمت تمام شده آن آب به قیمت امروز چیزی حدود هر مترمکعب، ۱۴-۱۵ هزار تومان خواهد شد. روزی که این اعداد استخراج می‌شد، دلار حدود سه هزار و پانصد تومان بود. یک کشاورز در کرمان که مزرعه صیفی‌کاری دارد، با این آبی که متر مکعبی پانزده هزارتومان قیمت دارد، خیار می‌کارد. باید در سیاست‌های مدیریت آب در همه حوزه‌های مربوط به آن کشاورزی، صنعت و شرب تجدیدنظر شود.

یکی دیگر از مشکلاتی که در حوزه آب با آن مواجهیم، پرت آب است. تمام سیستم‌های توزیع آب شهری در ایران دارای مشکل است. اگر اشتباه نکنم سیستم لوله‌کشی آب شهر تهران در سال ۱۳۳۰ انجام شده است و طبیعی است که بعد از ۶۰-۶۵ سال نشتی آب در شبکه‌ها وجود داشته باشد. نمی‌توانم به طور دقیق بگویم اما فکر کنم حدود ۲۵ درصد آب نشتی می‌دهد و آب پرت می‌رود. با ارایه راهکارهای مناسب می‌شود از هدررفت آب جلوگیری کرد.  برای حل مشکل آب به جسارت و اراده جدی نیاز داریم. وزارت نیرو طبق قوانین موظف شده است که تعدادی از چاه‌ها را پلمب کند.

یعنی منابعی برای این وزارتخانه در نظر گرفته شده که چاه‌هایی را که به‌خصوص در دولت نهم و دهم به صورت بی‌رویه واگذار شده است را بخرد و پلمب کند. من اطلاع دارم که به طور مثال برای پلمب کردن یک چاه در شهر کرمان وزارت نیرو پنج میلیارد تومان هزینه پرداخت کرده‌اند. حالا از طرف دیگر در همین کابینه طبق مصوبات مجلس، در برنامه پیش‌بینی می‌شود که وزارت جهاد باید در چهار محصول کشاورزی خودکفا شود. حالا این دو را کنار هم که قرار دهیم، می‌بینیم دو برنامه پر از تناقض در یک دولت در حال پیگیری است و نبودن وحدت رویه و یک نگاه مشترک به آب، این اتفاقات را رقم زده است. وزارت نیرو ظاهرا متولی آب مملکت است؛ از آن طرف وزارت کشاورزی هم بخش عمده مصرف آب را برعهده دارد.

عضو هیات‌مدیره فدراسیون صنعت آب ایران

نمایش موجودیت‌ها

آگهی