date_range دوشنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۶ access_time ۰۸:۳۰:۰۰ ب.ظ
تعداد 2 خبرگزاری دیگر این خبر را منتشر کرده‌اند.

باشگاه خبرنگاران جوان از پدیده وندالیسم گزارش می‌دهد؛ شمارش معکوس برای هجوم بی‌فرهنگ‌ها به میراث فرهنگی

باشگاه خبرنگاران جوان از پدیده وندالیسم گزارش می‌دهد؛ شمارش معکوس برای هجوم بی‌فرهنگ‌ها به میراث فرهنگی

همه ما وقتی از آثار تاریخی و کهن این مرز و بوم بازدید می‌کنیم زخم عمیق بی‌فرهنگی و ناهنجاری بر پیکر میراث فرهنگی را دیده‌ایم و چه دردناک است بدانیم این پدیده پایانی ندارد.

باشگاه خبرنگاران جوان از پدیده وندالیسم گزارش می‌دهد؛ شمارش معکوس برای هجوم بی‌فرهنگ‌ها به میراث فرهنگیبه گزارش خبرنگار حوزه ازدواج و خانواده گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان ، روزهای پایانی سال اگرچه حال و هوای بهار و رستاخیز طبیعت ذاتا زیبا و باعث شادمانی است، اما هرچه به تعطیلات نوروزی نزدیک می‌شویم شمارش معکوس برای هجوم بی فرهنگی بر پیکر میراث  فرهنگی آغاز می‌شود.

همه ما وقتی از آثار تاریخی و کهن این مرز و بوم بازدید می‌کنیم متاسفانه زخم عمیق بی فرهنگی و ناهنجاری، یادگاری نوشتن بر پیکر میراث فرهنگی را به وضوح مشاهده کرده‌ایم و چه دردناک است بدانیم این پدیده پایانی ندارد و هستند کسانی که دانسته یا ندانسته برای تخریب آثار کمر بسته اند.

پدیده زشت یادگاری نوشتن که در اصطلاح به آن ( وندالیسم ) اطلاق می‌شود، فقط  مخصوص ابینه تاریخی نمی‌شود و این پدیده نامیمون که به نوعی یک ناهنجاری اجتماعی است می‌تواند حوزه‌های بسیاری را در برگیرد.

در واقع تخریب صندلی یک اتوبوس یا نوشتن یادگاری بر روی اموال عمومی و حتی یادگاری نوشتن بر گوشه یک کتاب تا یادگاری نوشتن و تخریب آثار کهن همه به نوعی وندالیسم محسوب می‌شوند.

در تعاریف وندالیسم آمده است که وندالیسم( vandalism)  برگرفته از واژه وندال( vandal) است. وندال نام قومی از اقوام ژرمن ـ اسلاو بوده که مردمی خشن و جنگ طلب بودند.

این قوم وحشی به سرزمین‌های اطراف حمله کرده و پس از تخریب همه آثار و ابنیه مناطق تصرف شده به تاراج اموال مردم می پرداختند. ویژگی تهاجمی و خرابکارانه قوم وندال سبب شده تا رفتارهای خشونت بار عمدی که به منظور تخریب اموال عمومی و دشمنی با علم و صنعت و آثار تمدن صورت می‌گیرد تحت عنوان وندالیسم مطرح شود.

امروزه وندالیسم خصوصاً برای کسانی که در شهرهای بزرگ و پرجمعیت زندگی می‌کنند واقعیتی تلخ و در عین حال گریزناپذیر است و تقریباً تقریبا هر روز همه ما شاهد عوارض این معضل اجتماعی هستیم.

بر اساس تحقیقات انجام شده در جهان، اعمال وندالیستی به‌طور وسیع توسط جوانان انجام می‌شود، بدون آن که بدانند این عمل جرم است.  محققان وندالیسم  را یک بیماری مدرن دانسته‌اند که به عنوان یک معضل اجتماعی و حتی یک جرم اجتماعی تلقی می‌شود.

براساس یافته‌های پژوهشی اغلب وندال‌ها در گروه جنسی مذکر قرار دارند. به عبارت دیگر پسران بیش از دختران به وندالیسم که با نوعی خشونت همراه است روی می آورند.

از طرف دیگر اکثر وندال‌ها مجرد و از نظر تحصیلی ناموفق اند. اغلب آن‌ها با سرخوردگی‌ها، شکست‌ها و ناکامی‌های مختلف در زمینه‌های تحصیلی، حرفه‌ای، مالی و اجتماعی و خانوادگی مواجه بوده و دارای نوعی شخصیت پرخاشگر، بی ثبات، ضداجتماعی، ناآرام، انتقام‌جو و در عین حال مایوس هستند.

در میان انواع وندالیسم تخریب و یادگاری نوشتن بر پیکره آثار باستانی از همه خطرناکتر و مخربتر است.

کلید، میخ و رنگ نوشته ابزار افرادی است که به هر نحو ممکن تلاش می‌کنند تا اثری از خود در مکان‌های باستانی و تاریخی به یادگار بگذارند.متاسفانه مشاهده صحنه‌هایی از اسامی افراد، شهرها و تاریخ کنده کاری شده بر روی پیکر آثار باستانی تقریبا در همه مناطق کشور و بر پیکر همه آثار تاریخی قابل مشاهده است. وندالیسم وقتی دردناک می‌شود که از میان میراث فرهنگی آثار باستانی با قدمت چندین هزار سال بیشتر مورد هجمه قرار می‌گیرد و به طور حتم حتی پاکسازی این آثار نیز به نوعی به خود اثر آسیب‌های جدی وارد می‌کند.

محمدحسین طالبیان معاون میراث فرهنگی و گردشگری در گفتگو با خبرنگار حوزه ازدواج و خانواده گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان ؛ در پاسخ به این سوال که آیا سیر وندالیسم در آثار و محوطه‌های باستانی رو به افزایش است یا کاهش؟، گفت: در بعضی از سایت‌های تاریخی مانند تخت جمشید و شوش و در مجموع سایت‌هایی که مجهز به مسیر هستند تمهیداتی لحاظ شد که باعث تضعیف وندالیسم شده است.

وی با تاکید بر اینکه سیر وندالیسم در محوطه‌های تاریخی و باستانی رو به کاهش است، حضور راهنما در اماکن را موثر دانست و درباره علت کاهش وندالیسم گفت: آگاهی مردم نقش تعیین کننده‌ای در این امر دارد، چراکه اگر مردم بدانند آثار تاریخی هویت، دارایی و ارزش آن‌ها محسوب می‌شوند در حفظ و نگهداشت آن می‌کوشند. خوشبختانه مردم در این زمینه آگاه تر و حساس تر شده اند.

وی با تاکید بر اینکه جامعه و مردم نسبت به گذشته ارزش میراث فرهنگی را بهتر درک می‌کنند، گفت: برای جلوگیری از آسیب به آثار تاریخی تمهیداتی از جمله نصب دوربین در دید مردم نیز لحاظ شده است.

طالبیان با بیان اینکه هنوز با وضع مطلوب فاصله داریم، گفت: آموزش در این زمینه بسیار تاثیرگذار است.

معاون میراث فرهنگی و گردشگری درباره میزان تخریب‌های وندالیسم گفت: نحوه آسیب رساندن به آثار تاریخی متفاوت است، به طور مثال وقتی شخصی بر روی سنگی دست می‌کشد، روند فرسایش آن را تسریع کرده است و شخص دیگری با خودکار و یا حکاکی طرحی بر آن اثر باعث آسیب رسیدن به اثر تاریخی می‌شود و  به طور کیفی نمی‌توان میزان تخریب این آثار را محاسبه کرد، اما برآورد میزان کمی آن ممکن است و نیاز به دقت زیاد دارد.

طالبیان در پاسخ به این سوال که نحوه حفاظت از آثار دورافتاده چگونه است؟، گفت: حفاظت از آثار تاریخی در مناطق دور ساده نیست، در اماکنی که از لحاظ معماری ارزشمند هستند از دهیار و افراد محلی درخواست می‌شود تا از این آثار محافظت کنند. لازم به ذکر است حفاظت از سایت‌های باستانی که کمتر شناخته شده است به مراتب سخت تر است.

وی با بیان اینکه در ایام عید تراکم جمعیت در مناطق تاریخی بیشتر است، گفت: برای افزایش یگان‌های حفاظت محدودیت داریم، اما از راهنماهای افتخاری، گردشگری بهره می‌بریم و به طور حتم با افزایش راهنماها نظارت ها بیشتر می شود.

طالبیان درباره نحوه برخورد با افرادی که به آثار تاریخی آسیب می رسانند، گفت: اگر آسیب رساندن به این آثار عمدی باشد از لحاظ قانونی حکم فرد حبس در زندان است.

معاون میراث فرهنگی و گردشگری با تاکید بر اینکه پس از ترمیم، این آثار مانند روز اول نمی‌شوند، گفت: تمام تلاش ما ترمیم آثار به نحو احسنت است.

وی در توصیه ای به مسافران عید گفت: گردشگران در بازدید از اماکن تاریخی از راهنما بهره ببرند تا به کودکان آن‌ها نیز آموزش داده شود.

وندالیسم و بروز آن همچنین دارای ابعاد روانشناختی  و علل روانی و جامعه شناختی است.

لیلا عزتی جامعه شناس در گفتگو با خبرنگار حوزه ازدواج و خانواده گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان ؛ این پدیده را یکی از پیچیده ترین نمونه‌های رفتار انسانی دانست و گفت: این رفتار نتیجه عوامل و شرایط مختلف فردی، اجتماعی و خانوادگی است. وندالیسم به طور حتم یک ناهنجاری اجتماعی است و می توان آن را به مثابه یک آسیب یا درد اجتماعی تلقی کرد.

عزتی با بیان اینکه بررسی‌های روان‌شناسی و تربیتی نشان می‌دهد وندالیسم غالبا ریشه اکتسابی دارد، گفت: وندالیسم از شرایط محیطی ناشی می‌شود.

وی افزود: نوجوانان و جوانان متهمان اصلی این نوع رفتارهای خرابکارانه هستند و وضعیت اجتماعی شهرها نظیر سطح درآمد، تسهیلات رفاهی و معیشتی، محرومیت‌های طبقاتی، مهاجرنشینی و غیره وقوع آن را تشدید می‌کند.

جامعه شناس علل وقوع وندالیسم را مجموعه‌ای به هم تنیده از عوامل فرهنگی و اجتماعی دانست و گفت: در جامعه معضل بیکاری ، پر نشدن اوقات فراغت و تخلیه نشدن هیجانات روحی نوجوانان،از  مهم‌‌ترین عوامل بروز این پدیده است.

عزتی گفت: در بررسی علل شایع وندالیسم برخی از آن‌ها که در جامعه نقشی جدی و پررنگ دارند هیجانات روحی، خودنمایی، تنبیه، شدت عمل بیش از حد و سختگیری افراطی، زیاده‌روی در ابراز مهر و محبت و مراقبت و محافظت بیش از اندازه، توقعات نامعقول و انتظارات نابجا از فرزندان و در نهایت  نظم و انضباط نامعقول و افراطی از مهمترین عوامل فردی بروز و تظاهر وندالیسم در افراد است.

وی افزود: این پدیده دارای عوامل و ریشه‌های اجتماعی نیز هست که  تضاد طبقاتی، درآمد اقتصادی و تربیت اجتماعی از عمده ترین آن‌ها است.

جامعه شناس با بیان اینکه از میان روش‌های به کار گرفته شده برای آموزش، مهارت‌های اجتماعی و مهارت‌های ارتباطی نقش عمده‌ای را ایفا می‌کنند، گفت: ارتباط با خانواده، گروه همسالان، دوستان و غیره کمک زیادی به کودک یا نوجوان می‌کند، کودکانی که دستورالعمل‌ها و راهکارهای مهارت‌های اجتماعی را فراگرفته اند، رفتارهای ضداجتماعی کمتری از خود نشان می‌دهند، به ویژه اگر از حمایت گروه همسالان و خانواده برخوردار باشند.

عزتی نقش مدرسه و معلم در این امر را بسیار مهم دانست و گفت: از آنجایی که کلاس یک محیط طبیعی است، اگر معلم از شیوه آموزش گروهی یا دسته جمعی استفاده کند، برای این کودکان بسیار مفید است و آن‌ها را برای تعامل گروهی آتی آماده می‌سازد.

وی با بیان اینکه والدین به مثابه الگو برای کودکان خود هستند، افزود: کودکان با مشاهده و تفسیر رفتارهای ضداجتماعی والدین‌شان، این رفتارها را یاد می‌گیرند.

جامعه شناس ماندگار شدن رفتارهای ضداجتماعی از دوران کودکی به بزرگسالی را عامل جرائم و اختلالات روانی در بزرگسالی دانست و گفت: اقدامات پیشگیرانه، نه تنها به جلوگیری از وقوع جرائم و خشونت در جامعه کمک می‌کند، بلکه مشکلات مربوط به سلامتی که بر دوش فرد، خانواده و جامعه گذاشته شده را برطرف می‌کند.

عزتی تصریح کرد: در نهایت باید گفت در این میان نقش رسانه‌ها و مراکز فرهنگی و آموزشی نظیر دانشگاه‌ها، مدارس و غیره در جامعه پذیری جوانان و جلوگیری از بروز وندالیسم  بسیار موثر است.

وی با اشاره به اینکه شرایط فرهنگی جامعه نشان دهنده این است که هر جا که رسانه‌ها دست به کار شده‌اند و برای فرهنگسازی به صورت جدی برنامه‌ریزی و عمل کرده‌اند، نتایج مطلوبی حاصل شده است، گفت: اطلاع‌رسانی درباره علل، نتایج و تبعات فردی و اجتماعی وندالیسم یک ضرورت جدی محسوب می‌شود و می‌توان انتظار داشت افزایش آگاهی ها به کاهش مخاطرات و آسیب‌ها در این حوزه بیانجامد.

میراث فرهنگی بی شک هویت ملی، دینی، تاریخی و متعلق به تمامی هموطنان است و بر اساس بند الف از ماده 6 قانون راجع به حفظ آثار ملی مصوب 1309، هرگونه مستورسازی، اندود کردن یا رنگ و رسم کردن نقوش و خطوط بر روی آثار فرهنگی و تاریخی جرم تلقی شده و مرتکبان به مجازات مقرر قانونی محکوم می‌شوند.

اما با این حال یک روی سکه است و روی دیگر این سکه همه ما شهروندان ایرانی هستیم که ضمن محافظت دلسوزانه از داشته‌های فرهنگی و تاریخی خود با هر گونه اقدامات تخریبی در این زمینه برخورد کنیم و هر یک از ما به محافظان این آثار تبدیل شویم.

بدیهی است که بهره گیری از نیروهای علاقمند به حمایت از میراث فرهنگی در قالب تشکل‌های مدنی در کنار نیروهای پلیس و مسئولان میراث فرهنگی و شهرداری ها، یکی از راهکارهای کارآمد است که در دیگر کشورها نیز به کار گرفته شده است. آموزش‌های هشدار دهنده در مدارس نیز از دیگر راه کارهاست که فرصت بی‌نظیری برای نهادینه سازی احترام به میراث فرهنگی و درک ارزش معنوی و مادی آن در میان نسل جوان دارد.

در مجموع برای مقابله با پدیده وندالیسم وجود زیرساخت‌های صحیح آموزشی و فرهنگی، افزایش سطح آگاهی جامعه درباره ارزش آثار تاریخی  و تقویت برخوردهای قضایی با افراد خطاکار می‌تواند موثر و راهگشا باشد، اما آیا پدیده وندالیسم پایان دارد؟!

گزارش از عاطفه عبدی اینانلو

انتهای پیام/

تصویرها
باشگاه خبرنگاران جوان از پدیده وندالیسم گزارش می‌دهد؛ شمارش معکوس برای هجوم بی‌فرهنگ‌ها به میراث فرهنگی
نمایش موجودیت‌ها